◆ Świerk skandynawski WW - dlaczego północny surowiec
Oznaczenie WW na etykiecie paczki to skrót od Whitewood, czyli świerku pospolitego pozyskiwanego w Skandynawii i krajach bałtyckich. Różnica wobec świerku krajowego nie leży w gatunku, tylko w tempie przyrostu.
Krótki sezon wegetacyjny na północy sprawia, że drzewo przyrasta wolniej, a słoje roczne są węższe i gęściej ułożone. Przekłada się to na dwie rzeczy istotne przy elewacji: mniejszy skurcz przy zmianach wilgotności oraz twardszą, bardziej jednorodną powierzchnię, która lepiej trzyma powłokę malarską.
Deska opuszcza tartak po suszeniu komorowym. Materiał wbudowany bez tego etapu oddaje wodę już na ścianie i zaczyna pracować, gdy jest za późno na jakąkolwiek korektę. Mechanizm opisaliśmy w tekście o tym, dlaczego suszenie komorowe przekłada się na stabilność wymiarową gotowej okładziny elewacyjnej ze świerku.
Kod NT40791, klasa A/B, WW, przekrój 20 x 145 mm, długość 5100 mm, 162 sztuki. Producent AS Natural. Paczka daje 826 metrów bieżących o objętości 2,40 metra sześciennego i masie rzędu 1150 kilogramów.
▲ Pióro-wpust - co daje i jak liczyć krycie
Połączenie na pióro i wpust tworzy zamek, w którym wystający element jednej deski wchodzi w rowek sąsiedniej. Daje to szczelną płaszczyznę bez widocznych przerw i pozwala mocować deski niewidocznie, przez pióro.
Z punktu widzenia zamawiającego kluczowa jest jednak konsekwencja arytmetyczna: pióro znika we wpuście i nie liczy się do pokrycia. Szerokość 145 mm to wymiar całkowity, mierzony suwmiarką. Szerokość krycia, czyli to, co faktycznie widać na ścianie, jest mniejsza.
| Szerokość krycia | Zużycie na 1 m kwadratowy | Lico z jednej paczki |
|---|---|---|
| 130 mm | 7,69 mb | 107,4 m kwadratowego |
| 135 mm | 7,41 mb | 111,5 m kwadratowego |
| 136 mm | 7,35 mb | 112,4 m kwadratowego |
W pozostałych profilach z naszej oferty ubytek na pióro wynosi 10 do 11 mm: deska 19 x 146 mm kryje 136 mm, podbitka 14 x 121 mm kryje 110 mm. Przy szerokości 145 mm daje to krycie rzędu 135 mm i przelicznik około 7,4 metra bieżącego na metr kwadratowy. Sposób prowadzenia takich przeliczeń rozłożyliśmy w tekście o tym, jak przeliczać drewno między metrem bieżącym, kwadratowym i sześciennym przy składaniu zamówienia.
Elewacja 60 metrów kwadratowych przy kryciu 135 mm to 444 metry bieżące, a z ośmioprocentowym zapasem na docinanie 480 metrów, czyli 95 desek pięciometrowych. Liczenie po szerokości całkowitej dałoby wynik zaniżony o siedem procent, czyli o ponad trzydzieści metrów bieżących.
★ Klasa A/B - co realnie zobaczysz na desce
A/B to selekcja wizualna, nie wytrzymałościowa. Nie mówi o nośności, tylko o tym, ile i jakich naturalnych cech drewna dopuszczono na licu.
- Sęki zdrowe i wrośnięte - dopuszczalne, o ograniczonej średnicy, mocno osadzone w otaczającym drewnie
- Sęki czarne - dopuszczalne w niewielkim rozmiarze, jeśli nie grożą wypadnięciem
- Drobne pęknięcia powierzchniowe - dopuszczalne, o ile nie sięgają zamka pióro-wpust
- Wady fabryczne i uszkodzenia zamka - niedopuszczalne, deski są pod tym kątem selekcjonowane
Praktyczna konsekwencja: powierzchnia jest gotowa pod lazurę i farbę kryjącą bez wstępnego szpachlowania, ale ma widoczny rysunek drewna z sękami. Kto oczekuje jednolitej płaszczyzny bez sęków, powinien szukać klasy wyższej. Podział klas rozłożyliśmy w tekście o tym, co oznaczają klasy wizualne A, A-B oraz B w deskach i jak wpływają na wygląd ułożonej powierzchni.
■ Specyfikacja
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kod producenta | NT40791 |
| Producent | AS Natural |
| Gatunek | Świerk skandynawski, Whitewood (WW) |
| Grubość | 20 mm |
| Szerokość całkowita | 145 mm |
| Połączenie | Pióro-wpust |
| Klasa wizualna | A/B |
| Suszenie | Komorowe (KD) |
| Sztuk w paczce | 162 |
| Objętość paczki | 2,40 m sześciennego |
| Masa 1 mb | ok. 1,39 kg |
| Sztuk w 1 m sześciennym | 67,6 |
| Zastosowanie | Elewacje wentylowane, podbitki, boazerie |
● Montaż - cztery rzeczy, które decydują o trwałości
Ruszt i szczelina wentylacyjna
Deska elewacyjna moknie z obu stron. Lico wysycha samo, spód tylko wtedy, gdy ma czym. Za okładziną musi więc powstać szczelina z wlotem przy cokole i wylotem pod okapem, oba drożne. Sama przestrzeń bez tych dwóch końców niczego nie daje, bo powietrze w niej stoi. Zagadnienie rozłożyliśmy w tekście o tym, jak zbudować ruszt pod elewację drewnianą z kontrłatą, szczeliną wentylacyjną oraz membraną.
Kierunek desek a warstwy rusztu
Przy deskach poziomych wystarcza jedna warstwa kontrłat pionowych. Przy pionowych dochodzi druga warstwa, bo mocowanie wymaga łat poprzecznych, a warstwa dająca szczelinę musi biec pionowo. W ruszcie krzyżowym łaty poziome trzeba przerwać lub naciąć, inaczej dzielą szczelinę na piętra.
Rozstaw podpór
Grubość 20 mm pozwala na rozstaw rzędu 50 do 60 centymetrów. Przy większych odstępach deska ugina się między podporami, a zamek pióro-wpust zaczyna pracować pionowo, co po kilku sezonach objawia się nierówną płaszczyzną.
Łączniki
Mocowanie przez pióro jest niewidoczne i pozwala desce pracować. Preparaty impregnacyjne zawierają zwykle związki miedzi, agresywne wobec cynku galwanicznego, dlatego stosuje się cynk ogniowy albo stal nierdzewną. Dobór opisaliśmy w tekście o tym, jakie wkręty i akcesoria dobiera się do konstrukcji drewnianych narażonych na zawilgocenie. Typowe pomyłki montażowe zebraliśmy osobno w tekście o tym, jakie błędy montażowe powtarzają się najczęściej przy montażu desek tarasowych oraz elewacyjnych.
★ Zabezpieczenie i konserwacja
Świerk bez zabezpieczenia sinieje na zewnątrz w ciągu kilku tygodni wilgotnej pogody. Impregnat gruntujący nakłada się przed montażem, na wszystkie cztery strony i na czoła. Po przykręceniu do rusztu spód i czoła są już zakryte, a właśnie tam wilgoć wnika najszybciej.
Warstwa wykończeniowa, lazura lub farba kryjąca, idzie na lico po wyschnięciu gruntu. Cykl odnawiania zależy od nasłonecznienia ściany i koloru powłoki. Zasady doboru preparatów do drewna pracującego na zewnątrz zebraliśmy w poradniku o tym, jak zabezpieczyć drewno pracujące na zewnątrz i w jakich odstępach odnawiać powłokę, a klasy narażenia w tekście o tym, czym różnią się klasy użytkowania od UC1 do UC5 i jak dobrać do nich preparat.
Elewacja wentylowana pracuje w klasie łagodniejszej niż taras czy element w gruncie, bo nie ma stałego kontaktu z wodą. Porównanie wymagań obu zastosowań opisaliśmy w tekście o tym, czym różnią się wymagania stawiane drewnu na elewację od tych dla desek tarasowych.